Kołowrotki: trzy typy według zasady

Kołowrotek przechowuje zapas żyłki i oddaje go — przy rzucie i pod obciążeniem. Wydaje się to drobiazgiem, ale to właśnie sposób oddawania żyłki dzieli wszystkie kołowrotki na trzy typy, a reszta różnic z niego wynika.

Jedno pytanie, które dzieli wszystkie kołowrotki

Czy szpula obraca się, gdy żyłka schodzi przy rzucie? Odpowiedź na nie wyznacza typ.

• Kołowrotki spinningowe — szpula stoi, żyłka zsuwa się skrętami przez jej krawędź.
• Multiplikatory — szpula obraca się i rozpędza razem z przynętą.
• Kołowrotki bębnowe — bęben na osi, bez przekładni.

Skąd bierze się „broda"

W multiplikatorze szpula ma własną bezwładność: rozpędzona, kręci się dalej nawet wtedy, gdy przynęta już zwolniła albo spadła. Żyłka w tym momencie wychodzi szybciej, niż zabiera ją przynęta, i zbiera się w pętle — to jest właśnie plątanina zwana „brodą".

Właśnie dlatego multiplikatory mają systemy hamowania, których nie mają kołowrotki spinningowe: nie dodają one zasięgu, lecz powstrzymują szpulę.

Hamulec szpuli to nie to samo, co hamowanie rzutu

Te dwa zespoły często się myli. Hamowanie rzutu działa przy wyrzucie i panuje nad szpulą, hamulec pracuje pod rybą i oddaje żyłkę, gdy obciążenie przekroczy nastawę.

Hamulec to główna ochrona zestawu przed zerwaniem, i ustawia się go nie „na oko", lecz od wytrzymałości żyłki: ma zadziałać wcześniej, niż zerwie się najsłabsze ogniwo. O budowie — w materiale Co to jest kołowrotek.

Układanie żyłki znaczy więcej, niż się wydaje

To, jak żyłka układa się na szpuli, wpływa i na zasięg, i na plątanie. Nierówne układanie — gdy skręt kładzie się na skręt nierównomiernie — przy rzucie schodzi zrywami i skraca dystans, a czasem zbija pętle wprost w chwili startu.

To nie wada kołowrotka, lecz częściej skutek złego nawinięcia: szpula zbyt pełna albo zbyt pusta układa gorzej niż napełniona jak należy.

Kołowrotek i wędkę dobiera się w parze

Typ kołowrotka wyznacza, jaka ma być wędka: pod multiplikator potrzebny jest blank z przelotkami na górze i własnym uchwytem, pod spinningowy — z przelotkami na dole. To nie kwestia gustu, lecz geometrii: żyłka ma iść równo, nie ocierając się o blank.

Jak wiąże się to z typami wędek, opisano w kategorii Wędki.

Czego kołowrotek nie robi

Nie wyrzuca przynęty — robi to blank, a kołowrotek jedynie nie przeszkadza żyłce schodzić. Nie holuje ryby — robi to wędkarz wędką. I nie ratuje źle zawiązanego węzła. Drogi kołowrotek nie zastąpi żadnej z tych trzech rzeczy.